دحضرت محمدص دسيرت سلسله

ديرويشتمه برخه

دقريشو مشران او مخور خلګ ابوطالب ته ورغلل او ورته يي ويل٫

اې ابوطالبه٫ ته زموږ يو شريف مشر يې٫ موږ تاته په ډير اهميت

قائل يو موږ له تاڅخه غوښتي وو چي خپل وراره لدې دعوت نه منع كړه خو تا هغه منع

نه كړ٫ نو اوس موږ نور دانه شو زغملاي چي زموږ پلرونوته دې بدرد وويل شي

زموږپه عقلونوپوري دي ملنډي ووهل سي او زموږ معبودان دې ورټل شي٫ او خبري دي ورپسي وشي٫ ستا خوښه وراره لدې كارڅخه اړوې او يا له موږ سره مخامخ جګړه اعلانوې٫ ترڅوچي يوطرف تباه او مسئله هواره شي٫ پر ابوطالب باندې داتهديد او اخطار سخت تمام شو٫ خپل وراره حضرت محمدص يي راوغوښت او ورته ويي ويل٫ وراره ستا دقوم خلګ راته راغلي وو داسي خبري يي راته وكړلي٫ نو لږزما او دخپل ژوند خيال وساته٫ او ماپه داسي څه مه مجبوروه چي له وسه مې اوچت وي٫ رسول اكرم ص ګومان وكړو٫ چي لكه سي تره يي دده مرسته پرېښودله نوركومك نه ورسره كوي نويي وفرمايل٫

ياعم والله لو وضعو الشمس في يميني والقمر في يساري

علي ان اترك هذالامر٫ حتي يظهره الله او اهلك فيه ماتركته

ژباړه٫ اې تره قسم په خداي كه هغوي لمر راته په ښي لاس راكړي او سپوږمۍ راته په چپه لاس كې راكړي چي زه دا كار پريږدم ٫ نو زه به داكار ددعوت تر هغه پورې پرې نږدم چي يائي الله تعالي بريالئ كړي او يا ئي زه په لاره كښي ووژل شم٫

٫٫٫٫

داخبره ئي وكړه او تر سترګوئي اوښكي راوبهيدلې اوپاڅيد

ابوطالب ږغ پسې وكړو هغه مخ ورته راواړاوه ٫ نو ده ورته وويل٫ وراره ورځه څه چي دې زړه وي هغه وايه٫ قسم په الله چي له مرستې به دې لاس وانخلم٫ اونه به دې چاته پرېږدم٫ اوبيا يې داشعرووايو٫

والله لن يصلوااليك بجمعهم

حتي اوسدفي التراب دفينا

فاصدع بآمرك ماعليك غضاعة

وابشروقربذلك منك عيونا

ژباړه٫ قسم په خداي كه هغوي له دې خپلو ټوليو سره تاته درورسيدئ شي

ترڅوزه په خاوروكي ښځ شوئ نه يم خپله خبره په ډاګه كوه په تا هيڅ اعتراض نشته

خوشحاله اوسه او سترګي دي په دې سره روښانه

٫٫٫٫

كله چي قريشو وليدل چي رسول اكرم صلي الله عليه وسلم٫ خپل دعوت پر مخ بيايي٫ ابوطالب هم درسول اكرم ص مرسته نه پريږدي٫ اوپه دې لاره كښي دقريشو دښمني او مقابلې ته تيار دئ٫ نو مشريكان سره راټول شول او عمار بن وليد بن مغيرة يي ابوطالب ته وروست او ورته ئي وويل٫ اې ابوطالبه دا دقريشو ترټولو غيرتي ٫ پوه او ښكلئ ځوان دئ نو ته دا واخله دده له عقل او قوت نه ګټه واخله او دځان دپاره يي

زوي ونيسه٫ په بدل كښي ئي هغه خپل وراره موږته راكړه كوم چي ستا ا و ستا د دپلرونو له دين څخه اوښتئ دئ٫ په قوم كښي ئي بي اتفاقي اچولې ده٫ ترڅو هغه مړ كړو٫ سړئ به په سړي وي٫ نورڅه غواړې؟ ابوطالب ورته وويل٫ داستاسو ډيره غلطه فيصله ده٫ او داڅومره خرابه سوداده٫ چي له ماسره ئي كوئتاسو خپل زوي ددې دپاره ماته راكوئ چي درته لوي او چاغ يې كړم اوله ماڅخه غواړئ چي خپل زوي درته وسپارم او بيايې تاسو مړ كړئ٫ قسم په الله چي هيڅ كله به همداسي ونه شي

پدې وخت كښي مطعم بن عدي بن نوفل٫ بن عبد مناف ٫ وويل٫ ابوطالبه دې خلګو دانصاف خبره درته وكړله٫ هغوي له خپله طرفه ډيري هلي ځلي وكړلې او څه چي نه خوښوي دهغه څخه دخلاصون هڅي ئي هم وكړلې خوته نه غواړې چي ددوي پيشنهادونه ومنې٫ نو ابوطالب ورته وويل٫ قسم په خداي كه دا انصاف وي هغوي بالكل دانصاف خبره نه ده كړې٫ لكه چي ته هم زما په خلاف له دوي سره درېدلئ يې نو هرڅه چي كوې كوه يې٫ تاريخي مصادرو ددې دواړو ليدنو او ياپه بل عبارت ابوطالب ته دقريشو ددې پيشنهادونو وخت او نيټه نده ښوولې٫ خو دقرائينو او شواهدو له ليدو اوپلټلو وروسته٫ داپه داګه كيږي٫ چي دادواړه پيښې دنبوت دشپږم كال٫ په مينځنۍ برخه كې واقع شوي دي٫ او ددواړو ليدنو تر مينځ ډيره كمه موده وه٫٫٫٫

كله چي دمشريكينو دا چولونه ټول ناكامه شول او لدې لاري څخه هيڅ لاس ته نه شواي راوړلاي نوئي بيرته هماغه پخوانۍ لاره خوښه كړله٫ يعني بيرته ئي ظلم وحشت او زياتوالي ته ادامه وركړه څو مسلمانان دظلم له لارې كمزوري كړي٫ او مشريكين په دې لټه كښي شو چي محمدصلي الله عليه وسلم په شهادت ورسوي٫ خو ددوي دا چل او فريب بيرته ددوي په زيان او دمسلمانانو په ګټه تمام شو٫ او دقريشو دهمدې ظلمونو او وحشتونو په نتيجه كي دمكې دوه قهرمانان حمزه بن عبدالمطلب٫ او عمر بن خطاب رضي الله تعالي عنهما٫ په اسلام مشرف شول دقريشو لدې ظلمونو او وحشتونو څخه يوڅو دبيلګې په توګه دلته وړاندي كوو٫٫٫٫۳ يوه ورځ عتبه بن ابي لهب رسول صلي الله عليه وسلم ته ورغي او ورته وئي ويل٫ زه په ٫ والنجم اذا هوي او ٫ ثم دنا فتدلي٫ كافر يم دانه منم٫ ورپسې ئي درسول صلي الله عليه وسلم كميس ورڅيرې كړ٫ پر مخ ئي ورتف كړل خو لاړې ورباندې ونه لګيدلې٫ په دې وخت كښي محمدصلي الله عليه وسلم ښېرا ورته وكړله٫ او وئي فرمائل٫ اللهم سلط عليه كلبامن كلابك٫ اې خدايه له خپلو سپو ورباندې يو سپئ وګماره٫ الله تعالي دخپل رسول صلي الله عليه وسلم دا دعا قبوله كړله٫ څه وخت وروسته عتبه بن ابي لهب٫ دقريشو له يوې ډلې سره په سر ولاړو٫ او كله چي ئي دشام په ٫ زرقا٫ نومي ځاي كې واړول٫ په همدې شپه يو زمرئ راغلو عتبه چي وليدلو نو وئي فرمايل٫ افسوس اې وروره٫ قسم په خداي چي دازمرئ ماخوري٫ لكه څرنګه چي رسول اكرم صلي الله عليه وسلم راته ښېرا كړې ده٫ هغه په مكه كښې ده خو زه ئي دلته په شام كې ووژلم٫ زمري ورباندې ټوپ كړو٫ او تر سر ئي راونيو٫ ټوټي ټوټي ئي كړو٫ او همدارنګه ويل كيږي چي محمدصلي الله عليه وسلم٫ دالله تعالي په حضور كښي سرپر سجده ايښئ وو چي عقبه بن ابي معيط راغلئ او دالله تعالي درسول صلي الله عليه وسلم پر مباركه غاړه ئي پښه وركښېښودله٫ او دومره زور ئي ورباندي وكړو چي نژدې وو چي درسول اكرم ص سترګي مباركې راووزي٫ ٫٫٫

داچي دقريشو طاغوتيانو غوښتل٫ چي رسول صلي الله عليه وسلم٫ په شهادت ورسوي ددې خبرې دصحت او اثبات دپاره دابن اسحاق هغه اوږد روايت كافي دي چي وائي ابو جهل وويل٫ اې قريشو تاسو وينئ چي محمد صلي الله عليه وسلم زموږ دين عيبجن كوي٫ زموږ پلرونو ته بد وايي٫ زموږ په عقلونو پوري خاندي٫ زموږ معبودان هم ښكنځي٫ نو زه له خداي سره عهد كوم چي يوه دومره لويه ډبره به رااخلم٫ چي پورته كولاي ئي شم٫ او كله چي هغ سجده وكړله نو پر دې سر به ئي په ولم٫چي ككرۍ ئي ميده ميده شي نوتاسي بيا ما وساتئ او دفاع رانه وكړئ٫ بيا دې دبنو عبد مناف لاس خلاص وي٫ هرڅه چي كړلاي شي هغه دې وكړي٫ قريشو ورته وويل ٫ قسم په خداي كه دې هيچا ته وركړو ته خپل كار وكړه موږ درسره يو٫ سبا سهار ابوجهل همداسي يوه ډبره واخيستله٫ او درسول اكرم صلي الله عليه وسلم ٫ په انتظار كښيناست٫ رسول اكرم صلي الله عليه وسلم له خپل عادت سره سم راغي٫ او په عبادت ئي پيل وكړو٫ قريش هم ټول راغلي وو٫ اوپر خپلو ځايونو باندي ناست وو٫ او كتل ئي چي ابوجهل څه كوي كله چي رسول اكرم صلي الله عليه وسلم پر سجده پرېووت٫ ابوجهل هغه ډبره راپورته كړه او درسول اكرم صلي الله عليه وسلم پر طرف ورروان سو٫ خو كله چي ورنژدې سو٫ په وېره سره پر شا راغلئ بڼه ئي ئي الوتې وه دومره وېرې اخيستئ وو چي هغه ډبره ئي له لاسونو څخه خطا شوه اوپر زمكه ولوېدله٫ دقريشو مشريكان ورپورته شول او ورته وئي ويل څه درباندې وشول اې ابا لحكمته٫ ده ورته وويل٫ زه ورروان شوم ترڅو لكه پرون چي مې تاسو ته ويلي وو٫ چي په هغه ډبره ئي پر سر وويلم٫ خو كله چي ورلنډ شوم يو داسي اوښ مې مخې راغلئ چي ډير لوي سر او لوي غاښونه او اوږده غاړه ئي درلودله٫ او ماپه خپل ژوندكي داسي اوښ ندئ ليدلئ غوښتل ئي ما وخوري٫ ٫٫٫ ابن اسحاق وايي٫ اوريدلي مي دي چي رسول اكرم ص فرمايلي دي چي ٫ ذالك جبريل عليه السلام٫ لودنا لاخذه٫ هغه جبريل عليه السلام وو كه ورنژدې شوئ واي نو نيولئ بې واي٫ ورپسې ابوجهل له رسول صلي الله عليه وسلم سره هغه څه وكړل چي دحمزه بن عبدالمطلب رضي الله تعالي عنه داسلام راوړلو سبب شول٫٫٫٫

دقريشو طاغوتيانو درسول صلي الله عليه وسلم دقتل توطئه ښه پخه كړې وه٫ ابن اسحاق له عبدالله بن عمروبن العاص څخه روايت كوي چي وايي٫ قريش دكعبې تر خوا راغونډ ناست وو زه هم ورغلم٫ او له دوي سره كښيناستم٫ دوي درسول اكرم صلي الله عليه وسلم په اړوند خبري پيل كړي٫ او ويل ئي موږ له دې سړي سره له دومره حوصلې او صبره كار واخيست چي بل هيچا ته مو دومره صبر نه دئ كړئ دوي همدا خبري كولي چي رسول اكرم صلي الله عليه وسلم راښكاره شو٫ راغئ حجر اسود ئي مج كړو٫ دبيت الله طواف ئي پيل كړو٫ او كله چي دطواف په ضمن كي له قريشو تيرسو نو دوي ځيني بدي خبري ورته وكړلې٫ ما درسول اكرم صلي الله عليه وسلم په مبارك مخ كښي ددې خبرو اثر وليدلو٫ دوم ځل چي بيا ورنه تيرشو نو بيا ئي همغسي خبري ورته وكړلې بيا مې هم ددې خبرو اثر دده په مبارك مخ كې وليدلو٫ دريم ځل چي بيا وره تيرسو٫ بيائي همداسي خبري ورته وكړلي٫ نو رسول اكرم صلي الله عليه وسلم ودرېد٫ او وئي فرمائل ٫ اې قريشو واورئ قسم په هغه ذات چي زما نفس دهغه په واك كښي دئ چي ماتاسي ته ستاسي دقتل او ذبحي حكم راوړئ دئ درسول صلي الله عليه وسلم دې ارشاد خلګ تر تاثير لاندي راوستل٫ او داسي چوپ او ارام كښيناستل چي تابه ويل دهر يوه پرسر مرغه ناست دئ تردې چي درسول صلي الله عليه وسلم په مقابل كي ترټولو شديد او سخت سړي به هم ديري نرمي خبري او الفاظ استعمالول٫ او په دې سره به ئي له رسول صلي الله عليه وسلم څخه درحمت سوالونه كول٫ او ورته ويل به ئي اې ابوالقاسمه بيرته ولاړشه قسم په خداي ته كله هم نادان نه يې٫٫ په سبا باندي بيا په داسي حال كي چي هغوي درسول اكرم صلي الله عليه وسلم په هكله خبري كوي٫ هغه مبارك تشريف راووړ٫ نو كله چي هغوي وليد٫ يوځل ټول ورپاڅيدل٫ او دالله رسول صلي الله عليه وسلم ئي راګيركړو٫ عبدالله بن العاص وائي ٫ ماوليدل چي يوه سړي رسول اكرم صلي الله عليه وسلم ترچادركلك رانيولي ؤ ابوبكر رضي لله تعالي عنه درسول اكرم صلي الله عليه وسلم خواته ولاړدئ اوپه داسي حال كښي چي ژاړي وايي٫ آيا تاسو هغه څوك وژنئ چي وايي ٫ الله زما رب دئ٫ وروسته بيا قريشو رسول اكرم صلي لله عليه وسلم پريښود٫ راوي وائي ٫ تركومه چي ماليدلي داپر رسول اكرم صلي لله عليه وسلم باندي ترټولو ستر ظلم ؤ٫ امام بخاري رحمت الله عليه ٫ له عروة بن الزبير نه روايت كوي وائي٫ ما ابن عمرو بن العاص ته وويل٫ چي پر رسول اكرم صلي الله عليه وسلم باندي دقريشو دترټولو ستر ظلم په اړوند راته معلومات راكړه٫ هغه راته وويل په داسي حال كښي چي نبي عليه السلام دكعبې شريفې په خواكښي په عبادت بوخت وو چي عقبة بن ابي معيط راغلي او خپل چادر ئي دنبي صلي الله عليه وسلم په غاړه كښي ورواچاوئ او دومره ئي تاؤ كړو ٫ چي نژدې وو زندۍ شي پدې وخت كښي ابوبكر صديق رضي الله تعالي عنه راغي هغه ئي ټينګ راونيو او له رسول اكرم صلي الله عليه وسلم څخه ئي ليري كړو٫ او وئي ويل٫ آيا هغه څوك وژنې چي وايي الله زما رب دئ اوپه هغه حديث كي چي له اسماء رضي الله تعالي عنها څخه روايت كوي ٫ راځي چي يو چا ابوبكررضي الله تعالي عنه ته چيغه وكړه چي هله دملګري كومك ته دې ورشه نو ابوبكر رضي الله تعالي عنه په منډه ورووت دغه وخت چي له كوره ووت دهغه دسر ويښتان څلور كوڅي وو او ويل ئي ٫ آيا تاسو هغه څوك وژنئ چي هغه وايي الله زما رب دئ يعني يواځې په دې ګناه ئې وژنئ چي وايي الله زما رب دئ٫ په د ې وخت كښي مشريكينو رسول اكرم صلي الله عليه وسلم پرېښود اوپر ابوبكر صديق رضي الله تعالي عنه باندي ورټول شول او كله چي بيرته كورته راغي نو پر سرئي يو ويښته هم نه ووكوڅۍ ئي ټولي ورباندي شوكولي وې ٫٫٫٫٫٫٫٫٫

نوربيا

په درنښت

محمدعلي عمري

سهيلي پښتونخوا مسلم باغ

دحضرت محمدص دسيرت سلسله
دوه ويشتمه برخه
دحضرت خضر او موسي عليه السلام كيسه داښيي چي دحالاتو او واقعاتو
نتيجه او پاي تل داسي نه وي لكه څرنګه چي په ظاهره معلوميږي٫ بلكه
ډيرځله داسي كيږي چي دپيښو او حالاتو نتيجه دظاهري شكل بالكل مخالفه وي او برعكس وي او دادې ته اشاره كوي چي دادمسلمانانو او مشريكينو ترمينځ پيل شوې
جګړه به بالكل داوسني ظاهري بڼي په خلاف وي په دې معني
چي همدا مشريكين اوظالمان به چي اوس ئي دمسلمانانو
په خلاف جګړه پيل كړې٫ كه چيري اسلام رانه وړي حتما به دهمدې مظلومو
مسلمانانو په وړاندي له ماتي او رسوايي سره مخامخ كيږي
پدې پسي دالزمر سورت نازل شو داسورت دهجرت پلوته اشاره كوي
او دا اعلانوي چي دالله تعالي ځمكه ډيره پراخه ده قرآن كريم فرمايي
للذين احسنوا في هذه الدنيا حسنة وارض الله واسعة انما يوفي
الصابرون اجرهم بغير حساب
ژباړه٫ شته هغه كسانوته چي نيكي يي كړي وي په دغه دنيا كي
په طاعت سره نيكي په آخرت كي چي جنت او رضوان دئ او زمكه دالله تعالي ارته ده بېشكه همدا خبره ده پوره وركول كيږي صابرانوته
اجر او ثواب ډير زيات
٫٫٫٫
رسول كرم ص خبر ؤ چي دحبشې پاچا اصحمه النجاشي يو عادل سړئ دئ او دده په پاچهي كې ظلم نشته نو ئي مسلمانانوته امر وكړو چي حبشي ته هجرت وكړي پدې ترتيب دنبوت په پنځم كال درجب په مياشت كي اصحابو رضي الله تعالي عنهم٫ لومړنۍ ډلې چي دوولس سړي او څلورښځي پكي وې دعثمان بن عفان رضي الله تعالي عنه تر مشرۍ لاندي حبشې ته هجرت وكړو له عثمان بن عفان رض سره دده بي بي او درسول اكرم ص لور حضرت رقية رضي الله تعالي عنها هم ملګرې وه رسول اكرم صددوي دواړو په اړوند فرمايي انهما اول بيت هاجر في سبيل الله بعد ابراهيم ولوط عليهما السلام٫٫٫ يعني له ابراهيم او لوط عليهم السلام وروسته دوي دواړه عثمان او رقيه رض لومړنۍ كورنۍ ده چي دالله په لاره كښي هجرت كوي٫ نوموړي مهاجرين ددې په خاطر چي قريش ورباندي خبر نه شي دشپي په پټه په تياره كي له مكې څخه ووتل٫ او دالشعيبه نومي بندرګاه پر لوري ولاړل هلته ورته خداي پاك دوې تجارتي كښتۍ برابري كړلي او حبشې ته يي يوړل قريش چي ورباندي خبر شول ورپسي ووتل خو كله چي بندرګاه ته ورورسيدل نو مسلمانان مخكې لا په خير سره رسيدلي وو په دې ډول سره نوموړي مسلمانان حبشې ته ولاړل او هلته يي دمن ژوند پيل كړو دهمدې كال درمضان په مياشت كښي رسول ضلي الله عليه وسلم٫ حرم شريف ته ولاړو او هلته دقريشو زيات شمير لويان او مشران موجودوو رسول اكرم ص پاڅېد او په ناڅاپي توګه ئي دالنجم سورت تلاوت كړو په دسي حال كښي چي كفارو تر دې وړاندې دالله تعالي كلام نه وو اوريدلئځكه دهغوي اسلوب او لاره داسي وه چي ًرآن كريم ته ئي غوږ نه نيوو او يو بل ته به يي توصيه كوله٫ چي دالله تعالي كلام وانه وري قران كريم ددوي دې كارته اشاره كوي او داسي فرمايي
وقال الذين كفروا لاتسمعوا لهذالقران والغوا فيه لعلكم تغلبون٫
ژباړه او وايي هغه كسان چي كافران شوي دي په وخت دقراءت٫ ًرآن ٫ چي مه اورئ دغه قرآن چي محمد ئي لولي او شورماشور واچوئ په وخت دلوستلو دده كې ښايي چي تاسي غالب شئ پرې او له تبليغه يي ساكت كړي٫٫٫٫٫٫
٫٫٫
خو كله چي رسول اكرم ص دًراڼ ريم داسورت تلاوت كړو او دالله تعالي هغه اوچت او عظيم كلام يي ورته واوراوه چي دانسان ذهن اوژبه يي له بيان څخه عاجز دي٫نو دمشريكينو حالت يوځل بدل شو پخواني وصيتونه يي هير كړو ټولو په ډير دقت سره قران كريم اوريدلو يواځې همدې ته غوږ وو نورهرڅه ورنه هيرشو تردې چي نبي ص ددې سورت وروستئ آيت تلاوت كړو او كله چي رسول اكرم ص دا آيت وويلو چي فاسجدوا الله وعبدوا٫ ژباړه پس سجده كوئ تاسي خاص الله ته و عبادت كوي دهم دغه الله ج ته دنورو٫٫٫٫٫
٫٫٫٫
نوكله چي نبي صلي الله عليه وسلم دغه آيت تلاوت كړو نو سجده يي وكړله٫ نو په دې دوران كې ټول پر سجده شو ځكه دحق قوت دهغوي عناد او كبر او باطل له مينځه يووړ نو ټول دلوي خداي په وړاندې پر سجده شول٫ او كله ي متوجه شول چي دالله تعالي كلام دهغوي حالت بدل كړو او هغه څه يي پخپله وكړل چي دهغه په خلاف دوي خپل توان په كار اچولئ وو او ددې ترڅنګ هغه مشريكينو چي پدې مجلس كي حاضرنه وو هغوي دغه سجده كونكي مشريكين ډير ورټل٫ پړه او ملامتي يي ورباندي واچوله٫ نو له همدې ځايه وه چي هغوي په رسول صلي الله عليه وسلم پوري دروغ وتړل٫ او داسي افتراء ئي جوړه كړه چي ګويا رسول اكرم ص دهغوي دبتانو ستاينه وكړله٫ او داسي يي وويل٫ تلك الغرانقة العلي٫ وان شفاعتهن لترتجي ژباړه٫ دا اوچت ديوان دئ او ددوي دشفاع هيله او اميد كيږي٫٫٫٫ دوي دا دروغ او افتراء ددې په خاطر جوړكړل ترڅو له رسول اكرم ص سره يوځاي هغه په خپله سجده توجيه كړي او دهغې په هكله دالكه عذر او دليل وړاندې كړي٫ او داڅه نوې او عجيبه خبره نه وه چي هغوي كړې وه بلكه هغوي تل داسي دروغ او افتراګاني كولي٫
دغه خبر په حبشه كي مهاجرينو ته ورسيد٫ خودپيښي له واقعيت او حقيقت نه خبر نه وو هغوي داسي واوريدل چي ګويا قريشو اسلام راوړي نو دهمدې كال دشوال په مياشت كي هغوي هم مكې ته راستانه شول خو كله چي مكې ته رالنډ شول٫ او دموضوع په حقيقت خبرشول نوځيني ئي بيرته حبشې ته وروګرځيدل٫ او نورئي بيا ياپه پټه توګه او يادكوم چا په ضمانت او تړون مكې ته ننوتل٫ وروسته قريشو پر مسلمانانو باندي خپل ظلمونه څوچنده كړل٫ مشريكينو داهم نه شواي زغملاي چي مسلمانان دي دنجاشي په باچهي كي دامن ژوند كوي٫ نو نبي صلي الله عليه وسلم٫ لازمه وګڼله چي يو ځل بيا خپلو اصحابو رضي الله عنهم٫ ته حبشي ته دهجرت امر وركړئ خو دا دوهم ځل هجرت مشكل وو ځكه قري ورته بيدار او تيار وو كوشش ئي وكړلو چي دا هجرت ناكام كړي خو الله تعالي مسلمانانوته لاره هواره كړله او دنجاشي وطن ته ورسيدل٫ داځل مهاجرين ۸۳ سړي وو ٫ او همدارنګه ۱۸ ښځي يا نولس ۱۹ ښځي وې علامه محمد سليمان المنصور فوري٫ لومړنۍ شمېره تائيدوي٫٫ په هرصورت لكه څنګه چي مو مخكې وويل ٫ قريشو دانشو زغملاي چي مسلمانان په امن ژوند وكړي٫ او هلته دې په حبشه كې همداسي پاته شي نو ئي عمروبن عاص ا و عبدالله بن ابي ربيعه چي دواړه ډير پوه او ځيرك خلګ وو حبشې ته واستول٫ دنجاشي او دهغه ددرباريانو دپاره يي ډيري قيمتي تحفي هم وركړلې٫ نوموړيو دنجاشي درباريانوته هغه تحفي وړاندي كړلي٫ او ټول هغه دلائل يي وروښول٫ چي بايد مسلمانان ورباندي وشړل شي او كله چي درباريان په دې راضي شول٫چي نجاشي ته به دمسلمانانو دشړلو مشوره وركړي نو دوي دواړه نجاشي ته ورغلو٫ تحفي يي وركړلي او ورته يي وويل٫ اې پاچا٫ ستا وطن ته څو داسي كم عقله ځوانان راغلي دي چي دخپل قوم دين يي پرې اېښئ او ستا دين ئي هم نه دئ منلئ هغوي دځان دپاره يو بل نوئ دين غوره كړئ دئ داداسي يو دين دئ چي نه ئي موږ پيژنو اونه تاسي نو اوس دهغوي پلرونو ترونو خپلوانو او دقوم مشرانو موږ تاته راليږلي يو چي ته هغوي بيرته ورواستوې٫ له دې ځاي نه ئي وباسې ځكه هغوي ددې راغليو كسانوپه احوال ښه خبردي ددوي عيبونه ښه ورمعلوم دي او په دې هكله ئي ملامت كړي او رټلي هم دي درباريانو هم ورته وويل ٫ چي دوي رښتيا وايي پاچا هغوي ٫ مهاجرين٫ دې دواړو ته وسپاره ترڅو خپل وطن او قوم ته ئي بوزي٫ خو نجاشي وغوښتل٫ چي دمسئلي په ټولو اړخونو ځان پوه كړي او له دواړو خواوو نه دلائل وغواړي٫ مسلمانان ئي راوغوښتل٫ هغوئ په دې اتفاق كړئ وو چي رښتيا به وايي٫ نوركه هرڅه پيښيږي پيښ دي شي٫ او كله چي مسلمانان دربارته راغلل٫ نجاشي ورته وويل٫ چي داكوم دين دئ چي په هغه سره مو خپل قوم پرې ايښئ دئ او همداراز مو زما او ددې موجوده اديانو څخه بېل دين منلئ دئ؟ په ځواب كښي جعفر بن ابي طالب رضي الله تعالي عنه د مسلمانانوپه نمايندګي دا وويل٫ اې باچا موږ دجاهليت په تياروكي ژوند كاوه٫ دبتانو عبادت به مو كاوه او مرداري به مو خوړلي٫ فساد او فحشاء عموميت درلود٫ دخپلوي اړيكي به مو شلولي٫ دګاونډيتوب حقوق به مو نه مراعت كول٫ دزور خاوندانوبه دبې وزلو خلګو ويني زبېښلي٫ موږ په همداسي بد حالت كښي وو چي الله تعالي خپل رسول راته راواستاوه٫ داسي رسول چي موږ ئي دتوحيد خواته راوبللو ديوه خداي دعبادت ولورته ئي رادعوت كړلو او دائي راته وښودل چي دتوحيد لاره غوره ده او دادتيږو او بتانو عبادت چي زموږ پلرونو به كاوه پريږدو نوموړي رسول صلي الله عليه وسلم به موږ ته داويل چي رښتيا به وايو امانت به ساتو دخپلوي اړيكي به ټينګي او مضبوطوو له ګاونډيانو سره به نيكي كوو له ويني تويولو او له محارمو څخه به ځان ساتو له هرډول فساد قحشاء دروغو ديتيم له مل خوړلو٫ په پاك لمنوښځو باندي له تور او تهمت ويلونه ئي په كله منعه كړي يو٫ او دا مر ئي راته كړئ چي يواځې به ديوه الله عبادت كوو٫ له هغو سره به شريك نه نيسو٫ دلمانځه او روژو امر ئي راته كړئ دئ٫ او داسي نور اسلامي امورئي ورياد كړل٫ نو موږ هم دهغه خبره ومنله او ايمان مو پر راوړلئ او دهغه دين مو ومانو٫ ديوه الله عبادت مو بيل كړو٫ هيڅ شريك ورسره نه نيسو څه چي ئي حرام كړي هغه حرام ګڼو او څه چي سي حلال كړي هغه حلال بولو٫ همدا وجه وه چي زموږ قوم پر موږ ظلمونه پيل كړو٫ ترڅو دالله تعالي له عبادت څخه مو واړوي٫ او بيرته دبتانو عبادت پيل كړو٫ او بيرته هماغه خباثت او جاهليت ته وروګرځو٫ هغوي پر موږ باندي هرډول ظلمونه وكړل٫ موږ ئي نه پريښودلو چي خپل ديني شعائر اداء كړو٫ موږ ئي له خپل دين څخه منع كولو٫ نو مجبورشو چي خپل وطن پريږدو او ستا وطن ته راشو٫ موږ ته غوره كړئ يې٫ او ستا ګاونډيتوب مو اختيار كړئ دئ٫ او دهيله لروچي ستا په باچهي كښي پر موږ ظلم ونه شي٫ نجاشي باچا ورته وويل٫ له هغه څه نه چي رسول صلي الله عليه وسلم دالله تعالي له لوري راوړي څه شئ درسره شته؟ جعفر رضي الله تعالي عنه ورته وويل٫هو٫ نجاشي باچا ورته وويل نو راته وئي لوله٫ نو جعفر رضي الله تعالي عنه د ٫ كهيعص ٫ دپيل څو آيتونه ورته تلاوت كړلو٫ نجاشي دومره وژړل چي ږيره ئي په اوښكو لمده شوله٫ اساقفه ديني علماوو هم دقرآن كيريم په اوريدلو سره وژړل بيا نجاشي ورته وويل٫ قسم په خداي چي دا هغه څه چي حضرت عيسي عليه السلام راوړي دواړه له يوې منبې څخه سرچينه اخلي بيائي عمربن العاص او عبدالله بن ابي ربيعه ته په خطاب سره وويل ٫ چي ځئ ولاړشئ٫ قسم په خداي چي دوي به تاسو ته ونه سپارم٫ نو هغوي دواړه له نجاشي څخه راووتل٫ بيا عمروبن عاص خپل ملګري عبدالله بن ابي ربعه ته وويل٫ سبا به زه ورسره ګورم داسي كاربه پرې وكړم٫ چي دوي به هم حيران شي بيخي به ئي ورباندي ورك كړم٫ عبدالله بن ربعه ورته وويل٫ نه داسي مه كوه هغوي هم خپلوان لري كه څه هم هغوي له موږ سره مخالف دي٫ خو عمروبن عاص پر خپل نظر ټينګار كاوه٫ او دعبدالله خبره ئي ونه منله٫ په سبا ئي نجاشي ته وويل٫ اې باچا ته خبر ئي چي داخلګ ٫ مهاجرين٫ دعيسي عليه السلام په اړوند څه وايي٫ نجاشي هغوي راوغوښتل اوپوښتنه ئي ورڅخه وكړله چي دعيسي عليه السلام په هكله څه عقيده لرئ؟ مسلمانان لومړئ ووېرېدل خو بيا ئي په رښتيا ويلو اتفاق وكړلو٫ دربارته ورغلل او نجاشي ورنه پوښتنه وكړله جعفر رضي الله تعالي عنه ورته وويل چي موږ دعيسي السلام په هكله هغه څه وايو چي زموږ رسول صلي الله عليه وسلم راته راوړي دي٫ موږ وايو چي عيسي عليه السلام دالله پاك بنده او دالله ج رسول دئ ددې بر په اوريدو سره نجاشي له زمكې را اوچت شو او وئي ويل قسم په خداي عيسي عليه السلام لكه څنګه چي تاسو واياست همغه ډول دئ
ټول درباريان حيران او په غصه شول بيا نجاشي ورته وويل چي كه تاسو هرڅومره په غصه او حيران شئ خبره همداسي ده لكه څنګه چي دغه مهاجرين وايي ٫ بيا نجاشي٫ مسلمانانوته وويل چي ځئ ولاړشئ زما په وطن كښي په امن ژوند وكړئ زه نه غواړم چي څوك تاسوته زيان ورسوي آن كه څوك ماته دسروزرو غرونه هم راكړي٫ بيا نجشي باچا خپلو ملګرو ته وويل چي ددې دواړو كسانو تحفي بيرته وركړي٫ زه ورته څه ضرورت نه لرم٫ ددې كيسې روايت كونكئ ام سلمه رضي الله تعالي عنها وائي٫ هغوي دواړه له خپلو تحفوسره په دير شرم و خجالت سره راووتل٫ او موږ هملته په هغه ځاي كښي له غوره ګاونډيانو سره پاته شوو٫ دادابن اسحاق روايت دئ چي عمروبن عاص نجاشي ته دبدر نه وروسته ورغلئ وو او ځيني نور مؤريخين بيا وايي٫
چي عمر بن عاص دوه ځله حبشې ته ورغلئ وو٫ خو هغه روايتونه چي وايي عمر بن عاص دوه ځله حبشې ته تللئ وو نو دوي په دوهم ځل ورتګ كې تقريبا هماغه سوال او ځواب رانقلوي كوم چي په لومړني ځل كي دجعفر رضي الله تعالي عنه او نجاشي ترمينځ شوي وو٫ او بله داچي ددې سوال او ځواب موضوع پر دې دلالت كوي چي دا دنجاشي په وړاندې لومړۍ مرافعه وه٫ دمشريكينو دا توطئه شنډه شوله مكر او فريب ئي نه وچليدلو٫ او په دې پوه شول چي دپولو هاخوا ددوي مكر او فريب اغېزه نه لري٫ نو په بل فكر كښئي شول او بالاخره دې نتيجې ته ورسيدو چي ددې مشكل حل دادئ چي رسول صلي الله عليه وسلم له خپل دعوت څخه واړوي٫ او كه نه نو اعدام ئي كړي خو په دې لاره كښي ستر خنډ ابوطالب ؤ ځكه هغه دخپل وراره تر خوا ولاړوو او دمشريكينو له ظلمونو څخه ئي خوندي ساتلو٫ نو مشريكينو تصميم ونيولو چي په دې هكله له ابوطالب سره مقابله وكړي
٫٫٫
نوربيا
په درنښت
محمدعلي عمري
سهيلي پښتونخوا مسلم باغ
omari.afghan@hotmail.com

دمنافق لفظ

تاليف٫ حجة الاسلام ٫ امام غزالي رح

دمنافق لفظ دنافقاء اليربوع څخه مشتق٫ را اخيستل سوئ دئ

دلغتي معني په اعتبار داسي ويل كيږي٫ چي دځنګلي موږك

په غار كي دوه سوري وي يوه ته نافقاء وايي او هغه بل ته قاصعاء وايي

دغه موږك تر هغه يوه سوري ځان ښكاره كړي ليكن راوزي دهغه بل

سوري څخه نو له همدې كبله منافق انسان ته منافق ويل كيږي چي په

ظاهره سره دئ ځان وخلګوته مسلمان ښكاره كوي مګر په حقيقت كښي

دئ كافر وي دكافرانو ملګرئ وي يعني فريب

اودوكه مسلمانانوته وركوي

٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫٫

محمدعلي عمري

سهيلي پښتونخوا مسلم باغ